Bosna i Hercegovina i Srbija navedene su u izvještaju Posebnog odbora Evropskog parlamenta za Evropski štit demokratije kao lokacije na kojima su tokom 2024. godine, prema navodima iz dokumenta, obučavani državljani Moldavije za aktivnosti usmjerene na destabilizaciju tokom izbora i referenduma u toj zemlji.
U izvještaju, koji je sačinio švedski europarlamentarac Tomas Tobé, navodi se da su na teritoriji BiH i Srbije postojali kampovi povezani s ruskim strukturama, u kojima su učesnici obučavani za izazivanje masovnih nereda.
Dokument se, između ostalog, poziva i na informacije i presude moldavskih pravosudnih institucija.
Kamp u blizini Banje Luke
Prema ranijem istraživanju Detektora, najmanje tri grupe moldavskih državljana, koje su brojale od pet do 12 osoba, tokom 2024. godine boravile su u kampu u šumi kod Glamočana, u blizini Banje Luke.
Nakon što je lokacija otkrivena, kamp je, prema tim navodima, premješten u selo Radenka u Srbiji.
Prema istraživanju Detektora, učesnike su obučavali ruski instruktori, a cilj obuke bio je priprema za izazivanje nereda i druge aktivnosti povezane s pokušajima uticaja na predsjedničke izbore u Moldaviji i referendum o njenom evropskom putu.
Navodi se da su polaznici prolazili obuku za probijanje policijskih kordona, korištenje dronova i prepoznavanje sistema nadzora.
Učesnicima su, prema istim informacijama, isplaćivani iznosi od 300 do 800 eura, a dio novca navodno je isplaćivan i u kriptovalutama.
Fotografisali institucije i ambasade
Prema istraživanju Detektora, pojedini učesnici dobijali su zadatke da fotografišu i označavaju koordinate državnih institucija i ambasada u BiH, Srbiji i Hrvatskoj, kao i lokacije koje bi mogle biti pogodne za korištenje dronova.
U organizaciju i obuku, prema dostupnim navodima, bili su uključeni pojedinci koji su se ranije povezivali s ruskim operacijama uticaja, cyber napadima i Wagnerom.
Moldavski sudovi su u međuvremenu izrekli više osuđujućih presuda u predmetima koji se povezuju s ovom mrežom.
U BiH je Tužilaštvo BiH formiralo predmet, ali prema dostupnim informacijama do sada nije podignuta optužnica.
Srbija označena kao regionalno čvorište
Izvještaj Evropskog parlamenta posebnu pažnju posvećuje i aktivnostima povezanima s Rusijom u Srbiji.
Srbija se u dokumentu navodi kao značajno regionalno središte ruskih dezinformacijskih i obavještajnih aktivnosti, uključujući navodno praćenje opozicionih aktera, pokušaje zaobilaženja sankcija i cyber aktivnosti usmjerene prema zvaničnicima Evropske unije i NATO-a.
Autori izvještaja ruske aktivnosti posmatraju u širem kontekstu hibridnih prijetnji evropskim demokratijama.
Među njima se navode pokušaji stranog uticaja na izbore, dezinformacijske kampanje, cyber napadi, manipulacija društvenim mrežama, kao i zloupotreba umjetne inteligencije i deepfake sadržaja.
Izvještaj još u parlamentarnoj proceduri
Rusija je u dokumentu označena kao glavni vanjski izvor hibridnih prijetnji, uz navođenje aktivnosti Bjelorusije, Kine, Irana i Sjeverne Koreje.
Posebno se ističe potreba za zaštitom izbornih procesa, nezavisnih medija, novinara i civilnog društva.
Istovremeno, u izvještaju se naglašava da mjere usmjerene na zaštitu demokratije moraju biti sprovedene uz očuvanje slobode izražavanja i drugih temeljnih prava.
Izvještaj Posebnog odbora Evropskog parlamenta za Evropski štit demokratije objavljen je na stranici Evropskog parlamenta, dok parlamentarna procedura u vezi s dokumentom još traje.
Tuzlanska Republika
