U Bosni i Hercegovini promjena stranačkog dresa nakon izbora nije rijetkost. Mandat pripada pojedincu, a ne političkoj stranci, što otvara prostor za tzv. političke preletače i postizbornu trgovinu mandatima.
Na ovogodišnjim izborima za glasove birača bori se 75 političkih stranaka, 29 koalicija i četiri nezavisna kandidata. Iako izborni dan traje svega 12 sati, prava politička utakmica često počinje nakon zatvaranja biračkih mjesta – tokom formiranja skupštinskih većina i vlasti.
Sagovornici upozoravaju da bi, uprkos uvođenju novih izbornih tehnologija, mogućnost trgovine mandatima mogla ostati.
Pojedinci s jednim ili dva mandata mogu postati ključni za formiranje većine, a prelaskom iz jednog političkog tabora u drugi utjecati i na pad vlada. U pojedinim kantonima vlast se tokom jednog mandata mijenjala i po nekoliko puta.
Jedno od mogućih rješenja koje se razmatra jeste povećanje izbornog cenzusa sa tri na pet posto ili više, ali takva promjena otvara i pitanje položaja manjih političkih stranaka.
Dok jedni smatraju da bi veći prag mogao otežati postizbornu trgovinu, drugi upozoravaju da bi mogao smanjiti prostor za manje i nove političke opcije.
Izmjene Izbornog zakona kojima bi se uvele sankcije za političke prelaske trenutno nisu dio pregovora o izbornoj reformi.
Predstojeći izbori tako će biti i test za birače – hoće li podršku ponovo dati istim političkim akterima, novim licima ili onima koji su tokom prethodnih mandata mijenjali stranačke dresove.
Tuzlanska Republika
